محمد حسن خان اعتماد السلطنه

1598

تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )

داشت شاهزاده با خود همراه نموده حكومت ترشيز يافت و به چناران رفتند . رضا قلى خان زعفرانلو و نجفقلى خان شادلو به حضور آمدند و نيشابور را تخليه كردند و با بيست هزار نفر و هشت عرّاده توپ عزم استخلاص مشهد مقدس نمودند خوانين اعراب و تيمورى در مزار خواجه ربيع به خدمت شتافتند و صيد محمّد خان كلاتى نيز دست از همدستى محمّد خان قرائى برداشته از شهر خارج شده به خدمت شاهزاده آمد - بهرام خان ولد بنياد خان هزاره بيگلر بيگى جام و باخزر به تاخت تربت حيدريّه رفت ، محمّد خان كار را سخت ديده شهر را خالى كرده عازم تربت شد و شاهزاده احمد على ميرزا در هفتم رجب به مشهد مقدّس ورود نمود ، امّا مصطفى قلى خان عرب‌ميش مست كه به حكومت ترشيز رفته بود چون سابقهء عداوتى با بعضى از اهالى داشت بناى بدسلوكى را گذاشت لهذا مردم شوريده او را گرفته حبس كردند و برادرش محمد تقى خان را بر خود حاكم نمودند ، و حسين خان سردار و حسن خان به دار الخلافه احضار شدند ، حسن خان از عرض راه از بيم مؤاخذه به عتبات عاليات رفت و حسين خان در سنّ نود سالگى به حكومت فريدن و چارمحال و سردارى ايل بختيارى مأمور شده پس از چندى درگذشت - هم در اين سال موكب همايون به ييلاق شميران رفته قريهء سوهانك مضرب خيام معلى گرديد و ناخوشى و با در طهران شيوع بهمرسانيد و ده هزار نفر در عرض چهل روز به اين ناخوشى درگذشتند كه از جمله ميرزا فريدون ابن حاجى خانجان حلال خوربندپئى مازندرانى بود مشهور به ميرزا خانلر و منشى الممالك دولت عليّه و چون او وفات كرد ميرزا محمّد تقى علىآبادى مازندرانى صاحبديوان ولد ميرزا محمد زكى وزير سابق به منشى الممالكى برقرار گرديد و در ماه ربيع الثانى اين سال موكب خاقان بيهمال از ييلاق شميران به طهران معاودت فرمود - نيز از وقايع اين سال رسيدن نواب خسرو ميرزا ابن حضرت مستطاب نايب السلطنه است به حضور امپراطور روس به جهت معذرت از قتل سفير روس و در اين سفر كارگذاران دولت روس شرايط احترامات اين شاهزاده را به وجه اكمل منظور داشته و امپراطور نيز خود كمال ملاطفت را نسبت به شاهزاده مبذول داشته هميشه معزى اليه را در طرف راست خود نشانيده و با خود هم غذا مىنمودند و محض مزيد ملاطفت از دو كرور